Συνέντευξη στην Νικολένα Καλαϊτζάκη – Ζούνη
Πότε και πώς προέκυψε η ενασχόληση σας με την Τέχνη, και πόσο νόημα δίνει στη ζωή σας ως σήμερα;
Ξεκίνησα σαν παιδί να ζωγραφίζω και απλά δεν σταμάτησα ποτέ. Κάποια στιγμή στο μεσοδιάστημα αποφάσισα ότι ήταν αυτό που θα ήθελα να σπουδάσω και να ασχοληθώ επαγγελματικά. Η ζωγραφική είναι συνυφασμένη με όλη μου τη ζωή. Δεν σκέφτομαι αν δίνει νόημα ή όχι, είναι κάτι που λειτουργεί αυτόματα στην καθημερινότητά μου, είτε παρατηρώ, είτε ζωγραφίζω, ή σε οποιαδήποτε άλλη περίπτωση. Σαν να λειτουργούν όλες οι αισθήσεις για να καταλήξουν σε μία εικόνα.
Ποια είναι η βασική θεματολογική κατεύθυνση των έργων σας, σε ποιο ρεύμα τα κατατάσσετε, και πόση αξία δίνετε στην τεχνική τους απόδοση;
Η βασική θεματολογία αυτής της σειράς των έργων (2022-2025) έχει να κάνει με μία σειρά δεδομένων που συνδέονται με τον εαυτό μου. Απαρτίζεται από εικόνες κοντινών μου ατόμων και λειτουργεί παράλληλα με στοιχεία που συναντούσα στην καθημερινή μου ζωή ή σε ταξίδια που έκανα. Δεν ξέρω αν θα μπορούσα να τα κατατάξω σε ένα ρεύμα, μπορώ σίγουρα να πω πως έχω αρκετές αναφορές από την τέχνη της Ανατολής ως προς την γραμμή, την σημασία και την χρήση της. Ούτε όμως μπορώ να το περιορίσω εκεί γιατί σίγουρα ενυπάρχουν και ευρωπαϊκές αναφορές. Άλλωστε οι πληροφορίες που δεχόμαστε είναι διάχυτες. Δίνω σημασία εξίσου στην ιδέα, την σύνθεση και την τεχνική απόδοση. Μόνο όταν και τα τρία μαζί ισορροπήσουν μπορώ να πω ότι έχω ένα ικανοποιητικό αποτέλεσμα.
Μέσα από την Τέχνη σας επιθυμείτε να περάσετε “μηνύματα”, σκέψεις και συναισθήματα στον θεατή ή απλώς μεταφέρετε στον καμβά την “αλήθεια” και την αισθητική σας, αποτυπώνοντας τα όσα σας εμπνέουν, σας απασχολούν και σας εκφράζουν;
Όσες φορές έχω σκεφτεί να περάσω κάποιο συμπαγές μήνυμα, έχω παρατηρήσει εξελικτικά ότι η ιδέα τείνει να υπερτερεί του ίδιου του έργου, με αποτέλεσμα να αποδυναμώνεται μαζί του. Έχω καταλήξει (προς το παρόν) ότι μεταφέροντας την αλήθεια που βιώνω έχω περισσότερες πιθανότητες να μεταφέρω και ιδέες χωρίς να καταλήγω σε κλειστά σχήματα ιδεών που ενδεχομένως να μην προσφέρουν κάτι.
Ποια είναι, κατά την κρίση σας, τα βασικά χαρακτηριστικά / “ποιότητες”, που καθιστούν το έργο ενός εικαστικού καλλιτέχνη ξεχωριστό και τον περνούν στην αιωνιότητα;
Εξαρτάται από τον καλλιτέχνη και το έργο στο οποίο αναφερόμαστε. Νομίζω ότι είναι ένα μεγάλο ζήτημα της αισθητικής της Τέχνης. Πολύ απλοϊκά θα μπορούσα να απαντήσω ότι όταν σε ένα έργο συνδυάζονται το πνευματικό με το τεχνικό μέρος μπορούμε να μιλήσουμε για έργο τέχνης.
208×62 cm, μικτή τεχνική σε καμβά
Πόσο σημαντικό είναι για εσάς να αναγνωρίζεται θετικά το έργο σας; Σας δίνει χαρά η ευρεία αποδοχή του; Είναι αυτό το ζητούμενο για τον κάθε σύγχρονο εικαστικό δημιουργό• η κινητήριος δύναμη για να συνεχίζει;
Φυσικά και μου δίνει χαρά, μεγάλη χαρά. Θα συνέχιζα όμως όπως και να είχε. Η συνέχεια αυτή τροφοδοτείται από την ανάγκη μου να προχωρώ, να πειραματίζομαι, να ανακαλύπτω. Αυτή είναι και η κινητήριος δύναμη. Η αποδοχή νιώθω πως μας εξομαλύνει τις δυσκολίες της διαδρομής γιατί πέρα από την χαρά της δημιουργίας και της ανακάλυψης πρόκειται για μία πολύ δύσκολη και μοναχική διαδρομή από πολλές πλευρές.
Υπάρχει “καλή” και “κακή” Τέχνη, και αντίστοιχα “καλός” και “κακός” εικαστικός; Η αξιολόγηση της Τέχνης και των εκπροσώπων της και η ταξινόμηση της σε “ποιοτικούς” και “μη” είναι, τελικά, “αντικειμενική” ή “υποκειμενική” υπόθεση που αφορά περισσότερο τα άτομα που εμπλέκονται άμεσα σε αυτήν (καλλιτέχνες, γκαλερίστες, επιμελητές, ιστορικοί τέχνης) παρά το φιλότεχνο κοινό;
Καλή και κακή τέχνη…Πόσο κακό μπορεί να είναι όταν έχεις να κάνεις με προσωπική έκφραση. Δεν μου αρέσει να μπαίνω στη διαδικασία κρίσης, ιεράρχησης βάσει κριτηρίων κλπ. Προτιμώ να παρατηρώ και να διαμορφώνω άποψη γύρω από αυτά που βλέπω. Η λέξη κρίση μου ακούγεται σκληρή. Γενικά στον χώρο της Τέχνης υπάρχουν και αντικειμενικά κριτήρια, αυτό ίσως μέχρι να βρεθεί κάποιος να τα αναιρέσει. Τώρα ως προς το ποιους αφορά να εξετάσουν τα κριτήρια αυτά, εξαρτάται από τον σκοπό και την αφετηρία απ’ όπου ξεκινά ο καθένας, είτε πρόκειται για άτομα που εμπλέκονται στον χώρο της Τέχνης, είτε πρόκειται για φιλότεχνο κοινό, και επηρεάζεται από την αντίληψη, το επίπεδο ενασχόλησης, τις γνώσεις και άλλες παραμέτρους.
Ποιος θα μπορούσε να είναι ο δικός σας ορισμός για την Τέχνη;
Μία προσέγγιση που με καλύπτει είναι ότι η Τέχνη κατά κάποιον τρόπο είναι σαν ένα τόξο που προσημαίνεται από αυτό που ήταν, ορίζεται από αυτό που είναι και συνεχίζει στο διηνεκές. Το αναφέρω γιατί θεωρώ την Τέχνη έναν ζωντανό οργανισμό που μέσα στον χρόνο διαμορφώνεται και αναδιαμορφώνεται.
Τι σημαίνει για εσάς το ατελιέ σας; Η έμπνευση συνηθίζει να σας χτυπάει την πόρτα με το φως του ήλιου, ή με το γλυκό σκοτάδι των αστεριών;
Είναι ο χώρος μου, ο φυσικός μου χώρος. Το καθετί μέσα στο εργαστήριο είναι μία πληροφορία, μία αφορμή για αυτό που θα συμβεί. Ωστόσο είναι πολλές οι φορές που επιλέγω να πάρω κάποιο μπλοκ και να βγω έξω, να περπατήσω πολύ, μέχρι να βρω ένα σημείο όπου θέλω να καθίσω να σχεδιάσω ή να ζωγραφίσω. Φυσικά όλες αυτές οι πληροφορίες που συλλέγω καταλήγουν στο εργαστήριο. Όσον αφορά στην έμπνευση, δεν μπορώ να πω ότι πιστεύω σε αυτήν ιδιαίτερα. Αυτό που θεωρώ σημαντικό είναι η συνέπεια και η δουλειά. Η πολλή δουλειά. Γι’ αυτό προτιμώ να ξεκινώ να ζωγραφίζω από νωρίς το πρωί που νιώθω το μυαλό μου καθαρό, ώστε σταματώντας το μεσημέρι να έχω χρόνο να σκεφτώ όσα έκανα μέχρι το βράδυ. Για να ξεκινήσω πάλι το επόμενο πρωί.
53×69 cm, μικτή τεχνική σε καμβά
Ποιους εικαστικούς, διαχρονικούς ή και σύγχρονους, Έλληνες και ξένους, θαυμάζετε για το έργο τους;
Είναι μεγάλος ο αριθμός των εικαστικών που θαυμάζω και από διαφορετικά πεδία. Μέσα σε αυτούς και πολλοί σύγχρονοι εικαστικοί που φροντίζω να παρακολουθώ την πορεία τους. Δεν θα ήθελα να τους αναφέρω έναν έναν ονομαστικά, κυρίως γιατί είναι σίγουρο ότι δεν θα καταφέρω να τους καταγράψω όλους. Οφείλω όμως να πω ότι μέσα σε αυτούς είναι και πολλοί Έλληνες σύγχρονοι καλλιτέχνες που παρακολουθώ και θεωρώ πραγματικά εξαιρετικούς.
Σε μία μετάβαση στην σφαίρα της φαντασίας και του άπιαστου χωροχρόνου, σε ποια χώρα και σε ποια εποχή θα θέλατε να ζείτε – ως εικαστικός πάλι – και με ποιους διάσημους καλλιτέχνες θα θέλατε να κάνετε “παρέα”;
Δεν νομίζω ότι ειδικά αυτούς που θαυμάζω περισσότερο θα ήθελα να τους συναντήσω κιόλας πόσο μάλλον να τους συναναστραφώ. Δεν ξέρω καν αν θα ήθελα να συναντήσω και να συναναστραφώ με τον εαυτό μου αν μου δινόταν η ευκαιρία. Γελάω με την σκέψη…Εποχή δεν θα άλλαζα επίσης. Καλώς ή κακώς βρεθήκαμε εδώ και πρέπει να ανταπεξέλθουμε με ό,τι έχουμε. Η αλήθεια είναι ότι πολλές φορές έχουμε την τάση να εξιδανικεύουμε εποχές στο μυαλό μας ενώ στην πραγματικότητα καμία εποχή δεν υπήρξε ιδανική για το μεγαλύτερο μέρος του κόσμου. Τέλος, για να αναφερθώ και στις χώρες δεν πιστεύω ότι υπάρχει χώρα που να μην κρύβει κάτι θαυμαστό για να ανακαλύψεις.
house”,
150×86 cm, μικτή τεχνική σε καμβά
Πέρα από την Τέχνη, ποια άλλα “ιδανικά” σας δίνουν ζωή, χαρά και νόημα;
Δεν ξέρω αν ‘κατατάσσονται’ στα ιδανικά, αλλά χαρά και νόημα μπορώ να βρω σε πολλά και διαφορετικά επίπεδα. Αρχικά στους ανθρώπους που αγαπώ, ή που συναναστρέφομαι. Ακόμα όμως και σε ανθρώπους που δεν γνωρίζω μπορεί να με συγκινήσει μία κίνησή τους, μία λέξη που θα πουν ή μία στάση ζωής που επιλέγουν. Μπορεί να βρω σε πράγματα γύρω μου, σε ένα μουσικό κομμάτι, σε ένα ποίημα, μία ζωγραφιά ή ακόμα και σε μία στιγμή παρατήρησης. Είναι πολλά, ίσως πάρα πολλά αυτά που μπορεί να μου δώσουν νόημα αρκεί να είμαι σε θέση να τα δω, να τα αφουγκραστώ.
Πώς σας αρέσει να απολαμβάνετε τον ελεύθερο χρόνο σας;
Ο ελεύθερος χρόνος είναι μία κατάσταση στην οποία δεν βρίσκομαι συχνά. Όταν έρχεται αυτοσχεδιάζω και αποφεύγω οποιαδήποτε μορφή προγράμματος.
208×50 cm, μικτή τεχνική σε καμβά
Μιλήστε μας για την νέα σας ατομική έκθεση ζωγραφικής με τίτλο: “Η γέννηση μιας μέρας”, η οποία παρουσιάζεται στην Αίθουσα Τέχνης “ΑΣΤΡΟΛΑΒΟΣ” μέχρι και τις 29 Μαρτίου 2025.
Η έκθεση αυτή αποτελείται από έργα που δημιουργήθηκαν σε μία περίοδο 2,5 χρόνων. Όπως γράφεται και στο κείμενο που συνοδεύει την έκθεση, είδα την περίοδο αυτή σαν ένα οδοιπορικό, μία ανάγνωση του εαυτού μέσα από συναισθήματα, καταστάσεις, μέρη και στοιχεία που συνάντησα στο διάστημα αυτό. Σκοπός όμως δεν ήταν το σύνολο να έχει αρχή και τέλος τον εκτελεστή των έργων, αλλά κάθε θεατής ξεχωριστά να ανακαλύψει παράλληλους δρόμους που συνθέτουν τη δική του ζωή. Αυτό που είχε πολύ ενδιαφέρον εξαρχής, από τα εγκαίνια της έκθεσης, ήταν η διαπίστωση ότι οι θεατές/επισκέπτες κοιτάζοντας τα έργα δημιουργούσαν τις δικές τους ιστορίες. Άκουγα αποσπάσματα από τις ιστορίες και ένιωθα ότι είχαν κάνει τα έργα δικά τους. Δεν ήταν κάτι ξένο απέναντί τους. Η έκθεση πραγματοποιείται στην Αίθουσα Τέχνης ‘Αστρολάβος’ μέχρι και τις 29 Μαρτίου και σε αυτό το σημείο θα ήθελα να ευχαριστήσω πολύ τη Χαρίσσα Δημητρακοπούλου για την συνεργασία και την εμπιστοσύνη που μου έδειξε.
Η Τίνα Κόντογλη γεννήθηκε στην Πάτρα. Το 2007 εισήχθη στο Τμήμα Εικαστικών και Εφαρμοσμένων Τεχνών του Πανεπιστημίου Δυτικής Μακεδονίας, από όπου και αποφοίτησε το 2012 από το 2ο εργαστήριο ζωγραφικής με υπεύθυνο Καθηγητή τον Γιάννη Καστρίτση. Έχοντας δουλέψει ως εικαστικός αρκετά χρόνια με άτομα με αναπηρίες, το 2021 ολοκλήρωσε το μεταπτυχιακό της στο Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης και Κοινωνικής Εργασίας, πραγματοποιώντας διπλωματική εργασία με υπεύθυνο Kαθηγητή τον Ιωάννη Δημάκο και έρευνα με θέμα: ‘Η επίδραση της χειρονομιακής τέχνης σε άτομα που βρίσκονται στο φάσμα του αυτισμού’.
Το 2022 συμμετείχε με έργα της στην 18η Διεθνή Μπιενάλε Πορτραίτου στην Tuzla, Βοσνία Ερζεγοβίνη. Την ίδια χρονιά έλαβε μέρος ως εισηγήτρια στο 18ο Πανελλήνιο Συνέδριο της Ελληνικής Ψυχολογικής Εταιρείας (ΕΛΨΕ), στο Πάντειο Πανεπιστήμιο, στο Συμπόσιο του κλάδου ‘Ψυχολογία της Δημιουργικότητας και της Τέχνης’. Έχει λάβει μέρος σε πολλές ομαδικές εκθέσεις σε Ελλάδα και εξωτερικό, ενώ έχει στο ενεργητικό της δύο ατομικές. Αυτήν την περίοδο πραγματοποιεί την 3η της ατομική έκθεση στην γκαλερί Αστρολάβος στην Αθήνα. Αρκετά έργα της έχουν γίνει εξώφυλλα βιβλίων.
tkontogli@gmail.com
***
Η Νικολένα Καλαϊτζάκη – Ζούνη είναι Ιστορικός της Τέχνης & Επιμελήτρια εκθέσεων, δημοσιογράφος, συγγραφέας και μέλος της AICA Ελλάδος
Scenico Art Mag 